Frægir steinar sem ég heimsótti 2021

Flekkusteinn í Flekkuvík á Vatnsleysuströnd

Gatnöf við Bakkahöfða, nærri Húsavík

Bragi spreytir sig við steininn í Rauðanesi, sem Skallagrímur Kveldúlfsson sótti út í Miðfjarðarsker í Borgarfirði, og þurfti fjóra þræla til að lyfta honum. Bragi snaraði auðvitað steininum upp, ég náði bara ekki mynd af því.

Hannesarsteinn við veginn inn í Stykkishólm. Förumaðurinn Hannes stutti var vanur að tylla sér á hann í gamla daga.

Krakkarnir þreyta aflraunir í Dritvík, við steinana gömlu: Fullsterkan, Hálfsterkan, Hálfdrætting og Amlóða

 

Stólaleikur húsnæðisskorts

Það er stundum sagt að skortur sé nauðsynlegur til að verðmyndun sé eðlileg. Það er auðvitað bull, því það er hægt bara að reikna út uppsafnaða vinnu sem er á bak við vöru eða þjónustu.

En þetta er ekki "bara" bull. Þetta er hættulegt bull. Að minnsta kosti þegar kemur að nauðsynjum. Það er væntanlega ástæðan fyrir því að enginn er að krefjast þess hér á landi, að tekinn verði upp skortur á drykkjarvatni.

En það er pólitísk ákvörðun að hafa skort á húsnæði. Og myndar hann verð? Já, aldeilis: skorturinn skrúfar upp verðið svo til vandræða horfir. Flestir borga miklu meira fyrir húsnæði en þeir þyrftu ef félagslega stýrð áætlun réði ferðinni í stað markaðarins. Í stað andfélagslegra mannasetninga.

En skortur þýðir líka einfaldlega að það verða alltaf einhverjir sem fá ekki. Hér: sem fá ekki að eiga heima neins staðar. Þetta er mannasetning.

Í stólaleik er alltaf einhver í hverri umferð sem fær ekki sæti og er úr leik. Það er staðreynd. Þekkt staðreynd sem stjórnvöld eiga að vita. Skömm sé þeim.

Óþolandi troðningur í Keflavík

Ég för til London í nóvember. Við heimkomu lentum við í svakalegri örtröð á Keflavíkurflugvelli. Ég þurfti meðal annars að beita miklum þjósti til að ekki væri ruðst fram fyrir okkur í fáránlegri biðröð.

Athugið þetta: Biðröð sem hlykkjast um allan komusalinn mep farangursfæriböndunum. Um allan salinn. Og komufarþegar þurfa að troða sér í gegn um biðröðina til að nálgast töskurnar sínar. Troða sér í gegn fjórum sinnum, og svo fjórum sinnum til baka. Eða troðast bara inn í röðina.

Ath.: Það var ekkert þessu líkt á Heathrow-flugvelli. 

Mér var mjög misboðið. Einhver ber ábyrgð á þessu skipulagsleysi. Og var búinn að hafa tuttugu mánuði til að leysa það og var ekki enn búinn að því.

Og þetta virðist standa enn!

Þrá eftir einsleitu samfélagi?

Ég sá um daginn barna-jólamynd sem sýnist gerast í evrópsku þorpi í gamla daga, kannski 19. öld. Þar var a.m.k. eitt barnið svart. Væntanlega til að láta evrópskum börnum í nútímanum, sem eru að einhverju leyti ættuð frá öðrum heimsálfum, ekki finnast þetta vera mynd um eintóm hvít börn. Þótt leitun hafi verið að því norður-evrópska þorpi á 19. öld, þar sem ekki öll börnin voru hvít. Og vel að merkja: svörtu fólki hefði trúlega verið mætt með rasisma.

Auðvitað lítir það illa út í nútímanum að setja upp nostalgískt sjónvarpsefni um þjóðfélag þar sem eru engir innflytjendur frá öðrum heimsálfum. Þótt það hafi reyndar verið þannig. Í meginatriðum.

En hvernig hljómar þá að himnaríki kristinna manna sé ekki með neinum gyðingum? Og engum múslimum, engum trúleysingjum, engum heiðingjum? Er allt í lagi að boða þannig hugmynd um himnaríki?

Eitt ár af bloggi

Núna er ég búinn að blogga vikulega í eitt ár. Þetta er tilraun til að endurlífga bloggið mitt sem miðil, og ég er sáttur við hvernig það gengur. Þannig að ég held áfram að sinni.

Styrkja, ekki sprengja

Ég styrki björgunarsveitirnar beint. En flugelda kaupi ég ekki af þeim og er reyndar þeirrar skoðunar að það ætti ekki að leyfa alla þessa flugeldasölu og -notkun.

Ég er eins og aðrar skepnur með það, að ég fælist sprengingar. Stressast allur upp. Ég er ekki að ýkja; gamlársdagur hefur að jafnaði verið versti dagur ársins hjá mér árum saman. 

Síðan ég dvaldi í Palestínu sumarið 2002.

Það breytir upplifuninni að heyra gnýinn í vopnuðum átökum.

Þegar dóttir mín var lítil, fór hún á hestbak í Húsdýragarðinum í lok janúar eða byrjun febrúar, þegar einhver hálfviti og lögbrjótur sprengdi flugeld, svo hesturinn hrökk við.

Það bjargaði barninu, að ég var varla búinn að sleppa því og gat því gripið það áður en það datt af hestbaki.

Ef tillitssemi við astmasjúklinga og fólk með áfallastreitueinkenni er ekki næg ástæða, þá mætti kannski sleppa flugeldunum af tillitssemi við okkur dýrin. 

Satt, skáldað og logið

Ef maður vill fara varlega ætti maður eiginlega ekki að segja brandara. Ef brandarinn er á kostnað forréttindakarls, þá er það svo dæmigert og gerir konur ósýnilegar, eða aðra minnipoka- eða jaðarsetta.

Nú, og svo er það gagnrýnin um að karlkyns rithöfundur geti ekki skrifað kvenpersónu þannig að hann setji sig í hennar spor. Það sé bara ekki hægt. Sama hlýtur að mega segja um aðra hópa sem eiga aðra lífsreynslu en við forréttindapésar. Gæti ég sett mig í spor blökkumanna eða indíána? Fatlaðra? Hinsegin fólks? Munaðarlausra? Nú, dýra?

Þetta gæti líka virkað á hinn veginn. Getur niðursetningur sett sig í spor húsbóndans svo raunhæft sé?

Það er öruggast að halda sig bara við það sem maður þekkir. Segja sögur frá eigin reynslu, eða eftir tilgreindum heimildum. Enda er skáldskapur bara fancy orð fyrir skrök. Ég ætla að gera orð Ara í Aravísum að mínum: Þið eigið að segja mér satt!

Grímuleysi í Bretlandi

Ég fór til Bretlands um daginn. Var nokkra daga í London. Það var sláandi hvað grímunotkun er lítil hjá almenningi þar. Í verslunum og á veitingastöðum er varla neinn með grímu, hvorki kúnnar né starfsfólk. Í mannhafi fjölfarinna veralunargatna sást ekki kjaftur með grímu. Meira að segja ekki í neðanjarðarlestinni.

Niðurstaðan er einföld: breskum almenningi þykir ekki nógu margir vera dánir úr Covid.

Tepruskapur skaðar

Tepruskapur í kynferðismálum er skaðlegur fyrir samfélagið. Líka fyrir börnin.

Ég fullyrði að það hefur aldrei neinn tekið skaða af að fá hvolpavitið snemma. Spyrjið hvern sem er, sem hefur alist upp í sveit.

Hitt er verra, að fá ekki að kynnast kynferðismálum á eðlilegan hátt. Ungt fólk leitar sér upplýsinga um leið og það verður forvitið. Sem það verður yngra en við viljum almennt viðurkenna, þótt við vitum það öll. Ef hvorki skólakerfi né foreldrar fræða almennilega, þá vitum við hvernig internetið fræðir.

Feimni fer náið saman við skömm og skömm yfir sínum eigin líkama er stórskaði. Spyrjið bara hvaða átröskunarsjúkling sem er.

Verðfall í fordæmalausri eftirspurn

Fyrir nokkrum árum kom frétt eitt haustið um það vandamál að hér á landi væri til allt of mikið af lambakjöti. Ekkert hagkerfi annað en kapítalismi gæti kallað það vandamál. Og sama haust kom frétt um skort á lambakjöti. Sama haust!

Svona burtséð frá covid, þá hefur túrismi vaxið fordæmalaust undanfarin ár. Annar hver ferðamaður flýgur heim í lopapeysu. Og á sama tíma fellur verð á íslenskri ull svo, að margir bændur vildu helst vera lausir við að rýja!

Hvers konar rugl-hagkerfi er þetta eiginlega??

Hneyksli þvert yfir Ölfusá

Það var frétt í gærkvöldi um fyrirhugaða nýja brú yfir Ölfusá. Framkvæmdin verður svokölluð PPP. Það stendur fyrir Public-Private Partnership. Það þýðir langtíma-hagsmunasamband opinberra aðilja við einkaaðilja, eða með öðrum orðum auðvaldið.

Svona brú er dæmigerð slík framkvæmd. Auðvaldið "tekur að sér" framkvæmd sem "hefði annars ekki verið farið í".* Þessu er stillt þannig upp til að réttlæta beina aðkomu auðvaldsins. Hvað vitum við annars hvað hefði annars verið? Það er pólitísk ákvörðun. Það er bara þessi ríkisstjórn sem hefði annars ekki byggt þessa brú, höfum það á hreinu.

Tilgangurinn er að koma peningum í lóg: í arðbæra fjárfestingu. Þeir væru ekki að því annars. Og hvaðan haldið þið að gróðinn komi?

[* ekki bein tilvitnun]

Leigið bara árnar

Þessi ríki Breti sem er að kaupa upp jarðir á Íslendi, að sögn til að vernda villtan lax, er að vonum umdeildur. Það hlýtur bara að vera hindrun fyrir hann. Ætli þetta snúist um eitthvað meira en að vernda lax? Því ef það er það sem þetta snýst um hjá honum, hvers vegna tekur hann ekki frekar laxveiðiárnar á leigu? Það hlyti að mælast betur fyrir og vera auðveldara og gera sama gagn. Af hverju gerir hann það ekki?

Stríð fólksins

Valdaránið í Mjanmar? Kommúnistaflokkur Burma lýsir yfir stríði fólksins.

Sameining sveitarfélaga

Það er mikið talað um sameiningu sveitarfélaga og sjaldan á neikvæðum nótum í opinberri umræðu. Þó heyrir maður hvaðanæva að um neikvæða upplifun íbúa minni sveitarfélaga, sem sameinuðust stærri. Aðallega niðurskurð á þjónustu. Ætli það sé þessi hagkvæmni sem sóst er eftir? Að skera bara niður þjónustu í litlum byggðum?

Á sama tíma er undarlega lítið talað um sameiningu stærstu sveitarfélaganna. Það mundi skila miklum samlegðaráhrifum að sameina Reykjavík og Kópavog og Seltjarnarnes. Og Garðabæ líka. Það ætti í alvörunni að gefa því meiri gaum.

Um málfrelsi

Málfrelsi þýðir að ríkið refsi okkur ekki fyrir að tjá skoðanir okkar. Það þýðir ekki að það megi segja hvað sem er hvar sem er.

Málfrelsi eru þegar settar skorður í lögum og víðar, meðal annars bann við hatursorðræðu. En hvað er hatursorðræða annars? Þarf að vera illur ásetningur að baki? Eða er tillitsleysi kannski nóg? Eins og að taka ekki tillit til tilfinninga sem gætu verið viðkvæmari en hjá manni sjálfum, kannski vegna ævilangrar jaðarsetningar?

Við sem fæðumst með relatíf forréttindi getum ekki ætlast til þess að fólki af jaðarsettum hópum líði eins og okkur með alla hluti. Við getum t.d. ekki bara afskrifað homma sem húmorslausa fyrir að sárna að vera notaðir sem blótsyrði eða efni í grín. Þykir kannski einhverjum ennþá sjálfsagt að "hommar og kerlingar" sé samheiti við væskla og skræfur?

Og ef transfólk kvartar undan því að því líði illa í einhverjum aðstæðum, þá á að hlusta á það en ekki gera lítið úr því eða furða sig á hvað það sé hörundsárt. Eða óttaslegið.

Það er ekki hægt að bjóða fólki upp á að þurfa stöðugt að rökræða tilvistarrétt sinn, þurfa að sitja undir niðrandi orðum, eða þá ásökunum um ofurviðkvæmni þegar það mótmælir, -- og þykjast á sama tíma ekki samþykkja hatursorðræðu.

Mikilvægi málfrelsis snýst nefnilega ekki um heilagan rétt fólks í sterkri stöðu til að hnýta í fólk í veikri stöðu.

(Birtist áður á Facebook.)

Hvað með að banna kaþólsku kirkjuna?

Í lögum um skráð trúfélög og lífsskoðunarfélög er sagt að ekki megi "fremja neitt sem er gagnstætt góðu siðferði og allsherjarreglu". Nú get ég ekki skilgreint hvað það er, en að nauðga börnum er að minnsta kosti langt fyrir utan það. 216.000 í Frakklandi. Tvöhundruð og sextánþúsund fórnarlömb kirkjunnar. Eða ... kannski 330.000 ef kaþólskir skólar eru taldir með.

Þessi árátta kaþólsku kirkjunnar fyrir því að misnota börn er auðvitað ekkert minna en sjúkleg. Er skýringin krafan um skírlífi? -- Hvers lags fábjána dettur í hug að halda að barnamisnotkun geti flokkast undir skírlífi? Og hvað er í höfðinu á fólki sem kallar hinsegin fólk öfugugga, en ver á sama tíma kaþólsku kirkjuna með kjafti og klóm?

Og ef þetta væru bara einangruð tilvik. En þessir frönsku perraprestar skipta þúsundum. Og hinir hylma yfir með þeim. Þannig að þetta er greinilega kerfisbundið. Þetta er bundið við stofnunina, ekki eitt og eitt skemmt epli.

Og kaþólska kirkjan biður um fyrirgefningu. Ósmekklegur brandari. Fokkið ykkur. Fast.

Fólk en ekki flokka

Þið sem hafið undanfarið hneykslast á því að Birgir Þórarinsson hætti í Miðflokknum og gekk í Sjálfstæðisflokkinn, -- og þið sem hafið undanfarið talað um að þið viljið kjósa "fólk en ekki flokka" -- stalðrið þið nú aðeins við: Ef þið viljið "fólk en ekki flokka" þá er Birgir Þórarinsson nýbúinn að gefa ykkur sýnishorn af því hvað það þýðir. Viljið þið það?

Ætti þingmaður frekar að segja af sér og víkja fyrir varamanni sínum, ef hann þolir ekki lengur að starfa með flokknum sem hann var kosinn fyrir? Þá er það flokkurinn sem á þingsætið, ekki þingmaðurinn. Þá er það flokkur, ekki þingmaður sem fólk kýs. Viljið þið það?

Ég er ekkert að segja hvað ég vil -- ég hef satt að segja ekki sterka skoðun á þessu. En mér leiðist þegar fólk ruglar saman eða skilur ekki grundvallaratriði, og það er algengt í íslenskri umræðu. Eiginlega verðskuldar það greinaflokk.

En hvað um það: Það eru auðvitað til hugvitssamlegar og/eða blandaðar lausnir á kosningakerfum, sem ég nenni ekki að fara út í. En listakosningar hjá okkur eru til þess að við getum haft hlutfallskosningu, í stað óhlutbundinnar kosningar. Vissuð þið það? Að það er persónukjör í sumum sveitarfélögum á Íslandi? Það er kallað óhlutbundin kosning. Það virkar eiginlega eins og einmenningskjördæmi: Sigurvegarinn hreppir allt. Einfaldur meirihluti kjósenda getur tekið sig saman um að kjósa eins, og ná þá öllum sætunum fyrir sitt fólk.

Dæmi: Árið 2018 stóðu deilur um Hvalárvirkjun í Árneshreppi. Þar búa bara 42 manneskjur og þar er óhlutbundin kosning. Fimm virkjunarsinnar fengu 23-24 atkvæði og þar með öll fimm sætin í hreppsnefndinni. Þar er enginn minnihluti eða stjórnarandstaða. Þetta er persónukjör. Viljið þið hafa þetta svona?

Gætið þess, hvers þið óskið. Eða vinnið að minnsta kosti heimavinnuna ykkar áður.

Textaðar sjónvarpsfréttir

Þegar RÚV flytur fréttir um heyrnarlausa, þá eru þær hafðar textaðar. Væntanlega til þess að heyrnarlausir geti fylgst með þeim. Ekkert um okkur án okkar og þannig.

En hei, dettur engum í hug að heyrnarlausir gætu haft áhuga á fréttum um eitthvað annað en heyrnarlausa? Hvaða bull er þetta?

Efni sem breyta tilfinningunum

Það var einn félagi minn sem var svo þunglyndur að hann leitaði til geðlæknis sem skrifaði upp á lyf fyrir hann. Hann byrjaði að taka lyfið en hætti því eftir nokkra daga. Sagðist ekki kunna við að vera að taka inn eitthvert efni sem breytti tilfinningunum hans.

Þannig að í staðinn tók hann bara upp þráðinn við að drekka áfengi í miklu magni.

Afsakanir kjósenda

Versta sóunin á atkvæði er að kjósa fólk sem segir eitt en gerir annað.

Eins og vinstrimenn sem sögðust fyrir fjórum árum ætla að "kjósa taktískt í þetta sinn", héldu að þeir hljómuðu ógurlega gáfulega og kusu síðan VG til að "sóa ekki atkvæði sínu". Þeir sóuðu atkvæði sínu. Bon appétit.

Ef ég hefði fengið eitt atkvæði fyrir hvert skipti sem ég hef heyrt þessa afsökun, þá væri ég á alþingi núna.